Anno 2012 is cloud computing gemeengoed geworden in zowel het privé- als werkdomein. Dagelijks maken we gebruik van maildiensten als Gmail en bewaren/delen we informatie en beeldmateriaal op sociale netwerken als Facebook en Twitter. Organisaties maken op hun beurt steeds meer gebruik van applicaties zoals Pleio, Dropbox en de nieuwe service Google Drive die op afstand gehost worden bij externe datacenters.

Cloud computing biedt laagdrempelige toegang tot een gezamenlijke bron van in te stellen ICT-middelen, zoals servers, opslagcapaciteit, applicaties en webservices. Deze bronnen kunnen snel vrijgegeven en ingezet worden met minimale beheeractiviteiten of interactie met de providers van de gewenste oplossingen. De “cloud” is een populair begrip, waarbij er drie typen diensten kunnen worden onderscheiden: Infrastructure as a Service, Platform as a Service en Software as a Service.

Infrastructure as a Service
Bij Infrastructure as a Service (IaaS) wordt de infrastructuur virtueel aangeboden. Een publieke organisatie zoals een gemeente of ministerie kan bijvoorbeeld het netwerk, de opslagcapaciteit (storage) en de rekencapaciteit (CPU) afnemen van een aanbieder. Deze zorgt voor een optimale beschikbaarheid van het systeem, geeft toegang tot de servers en maakt automatisch back-ups. Het extern hosten van datavoorzieningen zien we steeds meer terug in ICT shared service centers: samenwerkingsverbanden van meerdere organisaties waarbij in ieder geval de infrastructuur met elkaar wordt gedeeld. Hiermee verkleinen individuele organisaties hun kwetsbaarheid op het gebied van ICT, terwijl de kwaliteit van dienstverlening dankzij de bundeling van kennis en vaardigheden op het gebied van ICT wordt vergroot.

Platform as a Service en Software as a Service
Platform as a Service (PaaS) geeft organisaties de mogelijkheid binnen een vooropgezette infrastructuur, het zogeheten cloudplatform, bestaande applicaties te gebruiken alsmede eigen applicaties te ontwikkelen, te testen, uit te leveren en te beheren. Windows Azure is het cloudplatform van Microsoft waarop applicaties in de cloud draaien en gebouwd worden. Deze applicaties zijn in enkele minuten uit te rollen.

Software as a Service (SaaS) is de bekendste vorm van cloud computing. Software wordt in deze vorm als een online dienst aangeboden. Een organisatie hoeft hierdoor de software niet zelf aan te schaffen, maar betaalt alleen naar gebruik van de service. De SaaS-aanbieder zorgt voor upgrades, beschikbaarheid en toegang tot de (web)services.

De cloud maakt het werken binnen private en publieke organisaties flexibeler. Het opschakelen of terugbrengen van extra werkplekken bij piektijden, zoals bij kortlopende (IT)projecten, kan hiermee goed worden georganiseerd. Gebruikers hebben tevens de mogelijkheid om tijd- en plaatsonafhankelijk te werken, doordat gegevens en applicaties online beschikbaar kunnen worden gesteld. Vaak wordt de benodigde opslagcapaciteit van gegevens in een organisatie gebaseerd op de zogenaamde peakload plus een extra veiligheidsmarge en een groeiverwachting. In de praktijk blijkt dat gemiddeld slechts 20% van de capaciteit wordt gebruikt en dus 80% wel is aangeschaft maar meestal onbenut blijft. Door gebruik te maken van dataopslag uit de cloud wordt alleen betaald voor wat werkelijk wordt gebruikt. Deze kostenbesparing kan worden versterkt door schaalvoordeel. Als ook andere organisaties gebruik maken van dezelfde cloud daalt de prijs per gebruiker.

Het kunnen vertrouwen op de cloud is de komende jaren een van de belangrijkste succesfactoren voor cloud computing in zowel het privé- als het publieke domein. Eurocloud, de belangenvereniging rondom cloud computing in Europa, pleit in haar zestien punten tellende actieplan dan ook voor een systeem van certificering van cloudaanbieders. Hiermee ontstaat inzicht in hun processen. Certificering biedt de klanten van de cloudaanbieders een gemeenschappelijk evaluatiekader op basis waarvan de aanbieders kunnen worden beoordeeld.  Want meedrijven op de wolken van ICT-middelen is pas constructief als het beoordelend en besluitvormend vermogen daartoe de focus heeft staan op schaalbaarheid, snelheid en samenwerking. Wolken ontstaan in veel gevallen ook op die manier.